“Een ambacht leren is een verrijking”

Vakmanschap mag niet verloren gaan, vindt de Vlaamse minister van Cultuur. Daarom reikt de Vlaamse overheid beurzen uit voor vakmensen die een stiel willen leren in een meester-leerlingtraject. In Antwerpen geeft edelsmid Patrick Storme op deze manier zijn kennis door van de unieke techniek van het ciseleren.

Een vergeten techniek

Ciseleren is een proces waarbij men met ponsen reliëf aanbrengt op een (vaak zilveren) plaat. “Toen de Vlaamse minister van Cultuur zijn beurzenprogramma lanceerde, heb ik die kans aangegrepen om me opnieuw te verdiepen in deze bijna-vergeten techniek”, vertelt Patrick. “Zelf heb ik leren ciseleren op de academie en tijdens mijn stage. Vandaag wordt die techniek niet meer standaard aangeleerd. Vroeger werden vaak uniek uitgewerkte en gepersonaliseerde zilveren objecten vervaardigd voor belangrijke levensgebeurtenissen, maar die gewoonten zijn vandaag in onbruik geraakt, en daarmee ook de techniek van het ciseleren. België telt nu nog maar enkele ciseleurs.”

Van leerling tot meester

In het atelier zijn vier leerlingen aan het werk. Ze zitten geconcentreerd gebogen over studies in klei. “Begin dit jaar zijn mijn vier leerlingen gestart met de eerste module: tekenen en boetseren”, legt Patrick uit. “Ik vind dat een noodzakelijke eerste stap om te leren hoe plastische vormen werken. Je moet begrijpen waar volume vandaan komt, want dat is bij ciseleren niet evident. Vervolgens leren ze hun eigen ponsen te maken en dan gaan we verder met het echte ciseleren. Over anderhalf jaar, aan het einde van het traject, maken ze een meesterstuk waarin ze alle geleerde technieken toepassen.”

Verrijking

Daisy Verheyden, een van Patricks leerlingen, is juweelontwerpster en edelsmid. “Ik zie dit traject als een kans om mezelf tijd te geven”, zegt ze. “Tijd om nieuwe dingen te leren en op een andere manier naar mijn eigen werk te kijken. Als creatieve ondernemer loop je het risico om jezelf te herhalen of vast te lopen in je vertrouwde vormentaal. Een compleet nieuwe techniek leren, helpt om te evolueren in je vak.”

“Als creatieve ondernemer loop je het risico om jezelf te herhalen of vast te lopen in je vertrouwde vormentaal. Een compleet nieuwe techniek leren, helpt om te evolueren in je vak.”

Dat beaamt collega-leerling Jan Ibens. “Ciseleren is meer dan gewoon een techniek”, zegt hij. “Het is een kunstvorm. Nu ik me hierin verdiep, merk ik dat ik opnieuw met andere ogen kijk naar de wereld rondom mij en naar mijn werk als goudsmid. En ik vind het ook belangrijk om deze techniek, die hoort tot onze rijke Belgische traditie, te laten voortleven. Dit leertraject is een persoonlijke, ambachtelijke én professionele verrijking. Ciseleren zal nooit mijn hoofdberoep worden, maar het verbreedt wel mijn ontwerpmogelijkheden.” Daisy knikt: “Zonder de beurs die we hiervoor krijgen, konden we dit niet doen. Ik vind het een onbetaalbare ervaring.” 

Levend erfgoed

De feedback van zijn leerlingen doet Patrick zichtbaar plezier. “Ik hoop dat ik op deze manier niet alleen mijn kennis kan doorgeven, maar ook mensen kan aanzetten om een oude techniek nieuw leven in te blazen. Cultureel erfgoed moet je bewaren, maar nog beter is het om er iets mee te dóén. Het geeft kansen om nieuwe dingen te proberen en te blijven ontwikkelen. Het enthousiasme van mijn leerlingen stimuleert mij ook om verder te gaan met deze techniek”, besluit hij.

Interesse in een meester-leerlingtraject?

De Vlaamse overheid lanceerde dit jaar opnieuw een oproep om beurzen voor het doorgeven van vakmanschap aan te vragen. ‘Vakmanschap’ is een ruim begrip: het gaat om immaterieel cultureel erfgoed dat in de hoofden en de handen van mensen zit. Meesters en leerlingen vragen de beurs samen aan en krijgen tot 2.000 euro per maand als ondersteuning voor het leertraject dat ze samen aangaan. Beurzen kunnen nog aangevraagd worden tot en met 15 maart 2019.

Meer info of een beurs aanvragen

 

Deel deze pagina: