De impact van de coronacrisis op de Antwerpse kantoormarkt

Kantoormarkt in Antwerpen | Copyright Ceusters

De coronacrisis heeft flinke impact gehad op onze manier van werken: begin maart moesten kantoren plots gesloten worden en iedereen moest thuiswerken. In dit artikel bekijken we samen met vastgoedspecialist Ronny Nuten, Head of office agency bij Firma Ceusters, de gevolgen van die coronacrisis op de Antwerpse kantoormarkt.

Het effect van de pandemie op de opgenomen kantooroppervlakte in Antwerpen

In 2020 werd in Antwerpen circa 70.000m² kantooroppervlakte opgenomen. Door de pandemie scoorde de markt hiermee het laagst sinds 2005. Een forse daling ten opzichte van de jaren voordien; zo haalde de Antwerpse markt in 2019 een opgenomen oppervlakte van 126.000m², in 2018 nog 150.000m² en in 2017 zelfs 197.000m² kantooroppervlakte.

Voor de pandemie stond de Antwerpse kantoormarkt er goed voor, met veel nieuwe projecten in de pijplijn die er voor zorgde dat de leegstandsgraad jaar na jaar verminderde. “Maar in 2020 deed de pandemie de kantoormarkt wereldwijd verstenen”, zegt Ronny Nuten.

Tijdens de eerste lockdown moesten werknemers verplicht thuiswerken. Het bedrijfsleven schatte de situatie vrij pessimistisch in. Alle onzekere factoren deden de kantoormarkt afstevenen op de slechtste cijfers sinds jaren. “Vooral grote internationale bedrijven trokken de stekker uit projecten en deden de markt vertragen tot stilstaan. In een stroomversnelling werden daarna bijna alle projecten on-hold gezet” verduidelijkt Ronny Nuten. “Ook de grote coworking bedrijven deelden in de klappen en zetten noodgedwongen hun expansie stil.”

Per sector andere gevolgen

“De impact van de pandemie is echter zeer verschillend per sector. Werknemers uit de financiële sector of callcenters kunnen hun werk makkelijker thuis uitvoeren. Vergelijken we dat met advocaten, consultants, vastgoedmakelaars... dan wordt duidelijk dat de impact per sector sterk verschilt. Het eindresultaat van deze pandemie is nog niet gekend, maar een andere balans tussen werken op kantoor en thuiswerken zal er zeker komen of anders gezegd, het hybride werken heeft zijn plaats ingenomen in onze maatschappij”, stelt Ronny Nuten.

Er is was reeds een evolutie naar ervaringsgericht werken ingezet, waarbij je nog wel naar kantoor gaat omdat je thuis geen collega’s kan ontmoeten, kan brainstormen of kan afspreken met klanten... Ook kantoren of meetingruimtes delen zal een nieuwe evolutie zijn; dit community-denken gaat zeker nog aan populariteit winnen en gaat mee aan de basis liggen van de nieuwe kantoorbeleving.

Gaat het aantal m² kantooroppervlakte veranderen?

Ronny Nuten: “Op de internationale markt zal wellicht de kantooroppervlakte de komende jaren fors teruggeschroefd worden, tot zelfs meer dan de helft van de huidige kantooroppervlakte geven de tendensen aan. Daar België eerder een KMO-land is volgt het wellicht minder de trend die grote internationale spelers bepalen. Met uitzondering van de Brusselse kantoormarkt die grotendeel uit internationale bedrijven en kantoren van de Europese gemeenschap bestaat."

Telewerken kende tijdens de coronacrisis een boost en werkgevers en –nemers zijn het min of meer gewoon geworden. Daarom zijn vastgoedontwikkelaars nu erg voorzichtig in het opstarten van nieuwe projecten. Toch weten ze vanuit ervaring dat de markt na elke crisis weer opflakkert en nieuwe projecten zullen worden opgestart.

Post-corona zal er weer nood zijn aan kantoorruimtes. Redenen daarvan zijn:

  • de bedrijfscultuur,
  • de nood aan samenwerken, aan sociaal contact,
  • creativiteit en innovatie,
  • het creëren van een groepsgevoel.

“Zeker de jongere werknemers voelen die nood,” weet Ronny Nuten uit eigen ervaring op kantoor. Jongere collega’s hebben het moeilijker met telewerken dan oudere en dat is volgens hem te wijten aan drie factoren:

  • jonge mensen hebben meer nood aan sociaal contact,
  • co-housing maakt het thuiswerken extra moeilijk doordat meerdere bewoners thuiswerken,
  • er zijn geen activiteiten met collega’s na het werk, wat de teamgeest niet ten goede komt.

"De aankomende generaties Y en Z zullen zeker impact gaan hebben op de toekomst van de Antwerpse kantoormarkt. Verwacht wordt dat deze generaties digitale nomaden zullen zijn die graag terug in een levendige stad willen werken, waar werken op  kantoor afgewisseld zal worden met hippe informele afspraakmogelijkheden zoals bars en fitnesscentra,” zegt Ronny Nuten. “Eén ding is zeker: de kantoormarkt is volop in verandering, maar het zal zijn tijd nemen. Hoe en wanneer we de juiste balans zullen vinden van dit hybride werken, is voorlopig nog giswerk."

Op zoek naar kantoren of een locatie in Antwerpen? Contacteer investdesk.

Enkele cijfers over de Antwerpse kantoormarkt | 2020

  • 2,3 miljoen m² kantorenvoorraad in Antwerpen of ongeveer de helft van de kantorenvoorraad in Vlaanderen.
  • Rond 8% leegstand of 180.000 m² in 2020, een verdere stijging wordt verwacht in 2021.
  • De take-up bedroeg 70 000 m² in 2020, dit is 37% onder het gemiddelde van de afgelopen 10 jaar.
  • De prime rent bedroeg 170 euro/m².
  • Er werden 155 deals gesloten, wat 1/5 minder is dan de voorbije jaren. Een deel hiervan werd opgevangen door verlengingen van huurcontracten. 
  •  
Deel deze pagina: